VRF sistemi tek başına bir taze hava sistemi değildir. Mahallerin ısıtma ve soğutmasını sağlayan VRF sistemi ile binanın dış hava ihtiyacını karşılayan havalandırma sistemi farklı görevleri üstlenir.
Bazı projelerde DX serpantinli bir taze hava veya klima santrali, üreticinin uyumlu AHU Kit çözümü kullanılarak VRF veya DX dış üniteyle entegre edilebilir. AHU Kit, klima santralindeki DX serpantinin soğutucu akışkan kontrolü ile AHU ve dış ünite arasındaki kontrol ilişkisinin kurulmasında görev alır.
Ancak bu entegrasyon her klima santrali ve her VRF dış ünitesi için otomatik olarak mümkün değildir. Üretici uyumluluğu, kapasite, DX serpantin özellikleri, kontrol senaryosu ve hava tarafı tasarımı proje bazında değerlendirilmelidir.
VRF Sistemi Taze Hava Sağlar mı?
Standart VRF iç ünitelerinin temel görevi mahallerin ısıtılması ve soğutulmasıdır. Binanın gerekli dış hava miktarını sağlamak ise ayrı bir havalandırma tasarımı konusudur.
Bu iki görevi birbirinden ayırmak gerekir.
Mahal İklimlendirmesi
- Isıtma ve soğutma yükünün karşılanması
- Farklı zonların ayrı kontrol edilmesi
- İç ortam sıcaklığının yönetilmesi
Taze Hava ve Havalandırma
- Dış havanın binaya alınması
- Gerekli hava debisinin belirlenmesi
- Filtrasyon
- Hava dağılımı
- Egzoz ve basınç dengesinin tasarlanması
- Proje gerektiriyorsa ilave hava şartlandırma fonksiyonları
Dolayısıyla iklimlendirme ile havalandırma aynı sistem görevi değildir. Bir yapının VRF ile ısıtılıp soğutulması, taze hava ihtiyacının da otomatik olarak karşılandığı anlamına gelmez.
VRF sisteminin genel yapısını incelemek için merkezi sistem VRF klima sayfasına geçebilirsiniz.
AHU Kit Nedir?
AHU Kit, uygun DX serpantinli bir klima santralinin uyumlu VRF veya DX dış üniteyle çalışabilmesi için kullanılan soğutucu akışkan kontrolü ve elektronik kontrol bileşenleri grubudur.
Üreticiye ve ürün ailesine göre sistem mimarisi değişebilmekle birlikte genel olarak şu bileşenler bulunabilir:
- DX serpantinli klima santrali
- Elektronik genleşme valfi veya ilgili valf kiti
- AHU kontrol veya haberleşme kutusu
- Sıcaklık sensörleri
- Uyumlu VRF veya DX dış ünite
AHU Kit yalnız iki cihaz arasına takılan basit bir adaptör olarak düşünülmemelidir. Kit, DX serpantine gönderilen soğutucu akışkanın ve dış ünite kapasite talebinin ilgili sistemin kontrol mantığıyla yönetilmesine yardımcı olur.
Ancak AHU Kit'in bulunması, klima santralinin hava tarafı tasarımının da kit tarafından yapıldığı anlamına gelmez.
VRF ile Klima Santrali Entegrasyonu Nasıl Çalışır?
Sistemi hava, soğutucu akışkan ve kontrol tarafı olmak üzere üç başlıkta değerlendirmek mümkündür.
Hava Tarafı
Dış hava klima santraline alınır. Proje tasarımına göre filtreleme ve diğer hava işlemlerinden geçer. Ardından DX serpantin üzerinden şartlandırılabilir ve besleme havası kanal sistemi üzerinden ilgili alanlara gönderilir.
Dış hava → Klima santrali → Filtrasyon / hava işlemleri → DX serpantin → Şartlandırılmış besleme havası → Mekân
Soğutucu Akışkan Tarafı
VRF veya DX dış ünite, AHU Kit ve elektronik genleşme valfi üzerinden klima santralindeki DX serpantinle ilişkilendirilir.
VRF / DX dış ünite → AHU Kit / elektronik genleşme valfi → DX serpantin
Kontrol Tarafı
AHU'nun sensörleri ve kontrol talebi, kullanılan üreticinin desteklediği kontrol mimarisine göre AHU Kit ve dış üniteyle ilişkilendirilir. Böylece serpantinin ihtiyacına göre sistem kapasitesi ve soğutucu akışkan kontrolü yönetilebilir.
Gerçek bağlantı ve kontrol mimarisi seçilen üretici ve ürün ailesine göre değiştiğinden proje ilgili teknik doküman üzerinden oluşturulmalıdır.
DX Serpantin Ne İşe Yarar?
DX, “Direct Expansion” yani doğrudan genleşme anlamına gelir. DX klima santralinde soğutucu akışkan doğrudan klima santralinin içindeki serpantin üzerinden dolaşır.
Uygun sistem mimarisinde dış üniteden gelen soğutucu akışkan, ara bir soğuk veya sıcak su devresi kullanılmadan AHU serpantininde hava ile ısı transferi gerçekleştirir.
AHU Kit, soğutucu akışkanın serpantinde uygun şekilde yönetilmesi ve AHU ile dış ünite arasındaki kontrol ilişkisinin kurulması açısından önem taşır.
Serpantin seçimi, soğutucu akışkan çevriminin ayrıntılı hesabı ve ilgili bileşenlerin boyutlandırılması ise üretici ve mekanik proje çalışmasının konusudur. Bütün sistemler için geçerli sabit değerlerle değerlendirilmemelidir.
AHU Kit Hangi Projelerde Değerlendirilebilir?
AHU Kit gereksinimini yalnız yapının türü değil, taze hava, kapasite ve kontrol ihtiyacı belirler.
Ofis ve Plazalar
Ofis zonları VRF iç üniteleriyle ayrı ayrı iklimlendirilirken merkezi dış hava ihtiyacı ayrı bir klima santrali üzerinden karşılanabilir. Uygun sistem tasarımında AHU'nun DX tarafı VRF/DX sistemle entegre edilebilir.
Oteller
Odaların bağımsız iklimlendirilmesi ile ortak alan veya oda taze hava sistemleri ayrı fonksiyonlar olarak tasarlanabilir. AHU entegrasyonu, proje ve üretici uyumluluğuna bağlı olarak sistem mimarisinin bir parçası olabilir.
Eğitim Yapıları
Sınıf ve ortak alanlarda insan yoğunluğuna bağlı dış hava gereksinimi, mahal ısıtma ve soğutmasından ayrı değerlendirilmelidir.
Ticari Yapılar
Yoğun kullanılan mağaza, ofis ve benzeri ticari yapılarda taze hava sistemi ile mahal iklimlendirme sisteminin görev dağılımı proje başlangıcında oluşturulabilir.
Villa ve Büyük Konutlar
Projede mekanik taze hava sistemi öngörülüyorsa uygun çözümler değerlendirilebilir. Ancak AHU Kit her villa veya büyük konutta gerekli bir sistem bileşeni değildir.
Her Klima Santrali VRF Dış Üniteye Bağlanabilir mi?
Hayır. Bir klima santralinde DX serpantin bulunması, herhangi bir AHU Kit ile herhangi bir VRF dış üniteye bağlanabileceği anlamına gelmez.
Entegrasyon öncesinde şu başlıkların doğrulanması gerekir:
- VRF veya DX dış ünitenin ürün serisi
- Üreticinin desteklediği AHU Kit kombinasyonu
- Kitin kapasite aralığı
- DX serpantin özellikleri
- Kullanılan soğutucu akışkan
- Çalışma sıcaklıkları
- Gerekli sensör ve kontrol bileşenleri
- Desteklenen kontrol yöntemi
- Üreticinin izin verdiği sistem kombinasyonu
Bu nedenle AHU entegrasyonu ürün satın alma aşamasında sonradan eklenecek bağımsız bir aksesuar kararı değil, VRF klima projelendirme kapsamında sistem mimarisiyle birlikte değerlendirilmesi gereken bir konudur.
AHU Kit Kapasitesi Nasıl Seçilir?
AHU Kit tek tip ve bütün uygulamalarda kullanılabilen standart bir parça değildir. Üreticiler farklı kapasite ve uygulama gereksinimleri için farklı kit ve kombinasyonlar sunabilir.
Seçimde genel olarak şu proje verileri dikkate alınır:
- Klima santralinin hava debisi
- Dış hava tasarım koşulları
- Hedeflenen besleme hava şartları
- AHU'nun ısıtma ve soğutma yükü
- DX serpantin kapasitesi
- Bağlanacak dış ünitenin kapasitesi
- Üreticinin izin verdiği kombinasyon sınırları
Bu nedenle yalnız hava debisinden hareketle bütün marka ve sistemlere uygulanabilecek sabit bir AHU Kit seçme formülü kullanılmamalıdır.
Taze Hava Debisini AHU Kit mi Belirler?
Hayır. AHU Kit binanın ihtiyaç duyduğu taze hava miktarını belirlemez.
Taze hava debisi yapının kullanım amacı, mahal kullanımı, insan yoğunluğu ve ilgili havalandırma proje kriterleri üzerinden belirlenir.
AHU Kit'in görevi belirlenen taze hava miktarını üretmek değildir. Uygun klima santralinin DX serpantini ile VRF/DX dış ünite arasındaki soğutucu akışkan ve kontrol entegrasyonunun kurulmasına yardımcı olur.
Kanal boyutlandırması, hava dağılımı, fan seçimi ve filtrasyon da AHU Kit'in görevleri arasında değildir.
AHU Kit Yalnız Taze Hava Santrallerinde mi Kullanılır?
AHU Kit çözümleri üretici ve ürün ailesine bağlı olarak taze hava uygulamalarının yanı sıra farklı DX klima santrali uygulamalarında da kullanılabilir.
Dolayısıyla “AHU Kit” doğrudan “taze hava cihazı” anlamına gelmez. Taze hava, bu entegrasyonun önemli kullanım senaryolarından biridir.
Bir AHU'nun dış hava, dönüş havası veya farklı hava tarafı senaryolarında nasıl kullanılabileceği santralin ve ilgili üretici çözümünün teknik özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
VRF İç Üniteleri ile AHU Aynı Sistem İçinde Çalışabilir mi?
Bazı üretici ve sistem mimarilerinde AHU entegrasyonu ile standart VRF iç üniteleri aynı sistem ekosisteminde değerlendirilebilir.
Ancak bunun bütün markalarda ve bütün dış ünite serilerinde mümkün olduğu varsayılmamalıdır. Aynı dış ünite sistemine bağlanabilecek iç ünite ve AHU kombinasyonları, bağlantı oranları ve kontrol yöntemleri ilgili üretici dokümanından doğrulanmalıdır.
AHU Kontrolü Nasıl Yapılır?
AHU kontrol senaryosu kullanılan üreticiye, kit yapısına ve projenin beklentilerine göre değişebilir.
Desteklenen çözümlere bağlı olarak şu kontrol girdileri veya yöntemleri değerlendirilebilir:
- Besleme havası sıcaklığı
- Dönüş havası sıcaklığı
- Kapasite talebi
- Harici kontrol sinyalleri
- Üreticinin merkezi kontrol sistemi
- Uyumlu bina otomasyon entegrasyonları
Kontrol senaryosunun uygulama sonunda değil, AHU ve VRF sistemi seçilirken belirlenmesi gerekir.
Bina otomasyonu veya BMS entegrasyonu desteklenen ürünlerde teknik olarak mümkün olabilir. Ancak kullanılan ürünün bu özelliği desteklemesi, Gelişim Klima'nın bina otomasyon uygulamasını üstlendiği anlamına gelmez. Sorumluluklar proje ve teklif aşamasında ayrıca belirlenmelidir.
Merkezi Kumanda ile AHU Kit Aynı Şey midir?
Hayır. AHU Kit ile merkezi kumanda farklı görevleri olan bileşenlerdir.
AHU Kit
DX serpantinli klima santrali ile uyumlu VRF/DX dış ünite arasındaki soğutucu akışkan ve kontrol entegrasyonunun kurulmasında görev alır.
Merkezi Kumanda
Bir veya daha fazla HVAC ekipmanının işletme tarafından merkezi şekilde izlenmesi veya kontrol edilmesi için kullanılan kontrol çözümüdür.
AHU Kit bulunması otomatik olarak merkezi kumanda kurulacağı anlamına gelmez. Gelişim Klima projelerinde merkezi kumanda müşteri talebi ve proje ihtiyacına göre değerlendirilir.
VRF ve AHU Entegrasyonunun Potansiyel Avantajları Nelerdir?
Sistem Entegrasyonu
Uygun ürün mimarisinde mahal iklimlendirmesi ile AHU'nun DX ısıtma-soğutma tarafı aynı VRF/DX ekosistemi içinde değerlendirilebilir.
Doğrudan Genleşmeli Çözüm
DX serpantinli çözümlerde soğutucu akışkan doğrudan AHU serpantininde dolaşabildiği için serpantin ile dış ünite arasında ara bir su devresi gerekmeyen sistem mimarileri oluşturulabilir.
Kontrol Seçenekleri
Üreticinin desteklediği ürünlere bağlı olarak farklı sıcaklık veya harici talep kontrol senaryoları kullanılabilir.
Bunlar potansiyel proje avantajlarıdır. AHU Kit kullanımının başka bir merkezi sistem mimarisinden her durumda daha ekonomik, daha verimli veya daha uygun olduğu sonucu çıkarılmamalıdır.
AHU Kit Kullanımının Sınırlamaları Nelerdir?
Üretici Uyumluluğu
Her AHU Kit bütün dış üniteler ve klima santralleriyle kullanılamaz. Uyumlu kombinasyonların üretici tarafından doğrulanması gerekir.
Kapasite Sınırları
Kitler ve dış üniteler belirli kapasite ve çalışma sınırlarına sahiptir. Seçim gerçek AHU yüküne göre yapılmalıdır.
Kontrol Uyumluluğu
Projede istenen kontrol senaryosu seçilen kit veya ürün ailesi tarafından desteklenmeyebilir.
Hava Tarafı Tasarımı
Doğru AHU Kit seçilmiş olsa bile kanal, fan, filtrasyon, dış hava debisi ve hava dağılımının ayrıca doğru tasarlanması gerekir.
Proje Koordinasyonu
VRF, klima santrali, kanal sistemi, elektrik ve kontrol altyapılarının görev ve sorumlulukları birbirinden ayrılmalı fakat proje aşamasında koordineli değerlendirilmelidir.
Başka bir ifadeyle AHU Kit, uygun olmayan bir havalandırma tasarımını tek başına düzelten bir bileşen değildir.
AHU Kit Hangi Konuları Çözer, Hangilerini Çözmez?
Konu
AHU Kit'in Görevi mi?
Ayrı Değerlendirme Gerekir mi?
DX serpantin kontrolü
Evet
Üretici ve ürün uyumu
Soğutucu akışkan kontrolü
Evet
Kit ve ürün seçimi
VRF/DX dış ünite iletişimi
Evet
Sistem uyumu
Taze hava debisi
Hayır
Havalandırma projesi
Kanal hesabı
Hayır
Havalandırma projesi
Fan seçimi
Hayır
AHU ve hava tarafı tasarımı
Filtrasyon
Hayır
AHU tasarımı
BMS
Doğrudan değil
Kontrol ve entegrasyon projesi
Elektrik altyapısı
Hayır
Elektrik projesi ve uygulaması
VRF ve Taze Hava Sistemi Projelendirilirken Hangi Bilgiler Gerekir?
Entegrasyon ihtiyacının değerlendirilebilmesi için farklı disiplinlerden gelen proje verilerinin birlikte ele alınması gerekebilir:
- Yapının kullanım amacı
- Mahallerin kullanım senaryoları
- İnsan yoğunluğu
- Projede belirlenen dış hava debileri
- Klima santrali teknik bilgileri
- DX serpantin özellikleri
- Isıtma ve soğutma yükleri
- Seçilecek VRF/DX dış ünite sistemi
- İstenen kontrol senaryosu
- Bina otomasyonu ihtiyacı varsa entegrasyon yaklaşımı
- Kanal, şaft ve saha koşulları
- Sistemin elektrik ihtiyaçları
Bu listenin tamamı tek bir firmanın uygulama kapsamı anlamına gelmez. Bunlar sistem entegrasyonu kararı verilirken proje koordinasyonunda değerlendirilmesi gereken bilgi başlıklarıdır.
Mevcut Binaya VRF ve AHU Entegrasyonu Yapılabilir mi?
Proje ve ekipman koşulları uygunsa mevcut yapılarda da VRF/DX ile AHU entegrasyonu değerlendirilebilir. Ancak binada mevcut bir klima santralinin bulunması, yalnız AHU Kit eklenerek doğrudan VRF sistemine bağlanabileceği anlamına gelmez.
Mevcut sistemde şu başlıkların kontrol edilmesi gerekir:
- Klima santralinin serpantin yapısı
- DX entegrasyonuna teknik uygunluk
- Kullanılabilir şaft ve borulama güzergâhları
- Dış ünite alanı
- Mevcut kanal sistemi
- Elektrik altyapısı
- Kontrol altyapısı
- Üretici ve ürün uyumluluğu
Renovasyonun diğer VRF koşullarını Mevcut Bir Binaya VRF Klima Uygulanabilir mi? rehberinde inceleyebilirsiniz.
AHU Kit Seçiminde Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
VRF'nin Zaten Taze Hava Sağladığını Düşünmek
Mahal iklimlendirmesi ile dış hava ihtiyacını aynı görev olarak değerlendirmek, havalandırma tasarımının eksik kalmasına neden olabilir.
Her AHU'nun Her VRF Sistemine Bağlanabileceğini Varsaymak
Üretici, ürün serisi, serpantin ve kontrol uyumluluğu doğrulanmalıdır.
Yalnız Klima Santralinin Toplam Kapasitesine Bakmak
DX serpantin özellikleri, çalışma koşulları ve AHU Kit kombinasyonu birlikte değerlendirilmelidir.
Kontrol Senaryosunu Sonradan Belirlemek
AHU'nun hangi veriye göre kapasite talep edeceği ve VRF/DX sistemiyle nasıl haberleşeceği proje aşamasında netleştirilmelidir.
Hava Tarafı Tasarımını AHU Kit'in Çözeceğini Varsaymak
Taze hava debisi, fan, filtre, kanal ve hava dağılımı ayrı havalandırma tasarımının konusudur.
Kapsam Sorumluluklarını Açıkça Tanımlamamak
VRF, AHU, kanal, kontrol ve elektrik uygulamalarının hangi ekiplerin kapsamında olduğu teklif ve proje aşamasında açıkça belirtilmelidir.
Proje Sahibi AHU Entegrasyonu İçin Hangi Soruları Sormalı?
- Binanın taze hava ihtiyacı hangi verilere göre belirlendi?
- Seçilen klima santrali DX serpantinli entegrasyona uygun mu?
- AHU Kit hangi VRF/DX dış ünite ve ürün serisiyle uyumlu?
- Kit ve serpantin kapasitesi hangi çalışma koşullarına göre seçildi?
- AHU hangi kontrol yöntemiyle çalışacak?
- VRF iç üniteleri ile AHU aynı dış ünite sistemi içerisinde mi değerlendirilecek?
- Merkezi kumanda gerçekten gerekli mi?
- Bina otomasyonu entegrasyonu varsa hangi ekip sorumlu?
- Kanal ve diğer hava tarafı işlerinin sorumluluğu kimde?
- Elektrik ve diğer saha işleri teklif kapsamında nasıl ayrılmış?
Sık Sorulan Sorular
VRF klima taze hava verir mi?
Standart VRF sisteminin temel görevi mahallerin ısıtılması ve soğutulmasıdır. Binanın gerekli dış hava miktarı ayrı bir havalandırma tasarımıyla değerlendirilmelidir.
AHU Kit nedir?
AHU Kit, uygun DX serpantinli klima santralinin VRF veya DX dış üniteyle çalışabilmesi için kullanılan soğutucu akışkan kontrolü ve elektronik kontrol bileşenleri grubudur.
Her VRF sistemine AHU Kit bağlanabilir mi?
Hayır. Üretici, dış ünite serisi, kapasite, serpantin ve kontrol uyumluluğu doğrulanmalıdır.
Mevcut klima santraline AHU Kit eklenebilir mi?
Klima santralinin DX serpantin yapısı, kapasitesi ve diğer teknik özelliklerinin seçilen sistemle uyumlu olması gerekir. Mevcut bir AHU bulunması tek başına yeterli değildir.
AHU Kit taze hava miktarını belirler mi?
Hayır. Taze hava debisi havalandırma projesi kapsamında yapı kullanımı ve proje kriterlerine göre belirlenir. AHU Kit'in görevi DX serpantin ile dış ünite arasındaki entegrasyondur.
VRF iç üniteleri ve AHU aynı dış ünite sisteminde kullanılabilir mi?
Bazı üretici ve ürün konfigürasyonlarında mümkün olabilir. Ancak bunun her VRF sisteminde desteklendiği varsayılmamalı; ilgili üretici kombinasyonu doğrulanmalıdır.
VRF Projenizde Sistem Entegrasyonunu Değerlendirin
VRF sistemi, binanın taze hava ihtiyacı ve varsa AHU entegrasyonu proje başlangıcında birbirinden ayrılarak fakat koordineli şekilde değerlendirilmelidir. AHU Kit seçimi yalnız ekipman adına değil, DX serpantin, kapasite, dış ünite ve kontrol uyumluluğuna göre yapılmalıdır.
Mimari ve mevcut mekanik proje bilgilerinizi paylaşarak VRF sisteminin kapasite, ürün ve entegrasyon gereksinimlerinin proje kapsamında değerlendirilmesini sağlayabilirsiniz.