VRF sisteminde montajın fiziksel olarak tamamlanması, sistemin kullanıma hazır olduğu anlamına gelmez. İç ve dış üniteler yerleştirilmiş ve borulama tamamlanmış olsa bile gerekli testlerin yapılması, altyapıların hazır olduğunun doğrulanması, üniteler arasındaki haberleşmenin kontrol edilmesi ve sistemin devreye alınması gerekir.
Proje sahibinin görevi teknik servis prosedürlerini uygulamak veya test değerlerini kendisinin ölçmek değildir. Teslim aşamasında asıl kontrol edilmesi gereken, projede ve uygulama kapsamında tanımlanan test ve devreye alma adımlarının tamamlanıp tamamlanmadığıdır.
Gelişim Klima kapsamında soğutucu akışkan borulamasının kuru azotla kaçak kontrolü, ilk çalıştırma ve VRF sisteminin devreye alınması yer alır. Elektrik altyapısının ilgili elektrikçi, drenaj tesisatının ise ilgili tesisatçı tarafından hazır hale getirilmiş olması devreye alma programıyla koordine edilmelidir.
Proje sahibinin görevi commissioning testini yapmak değil; sistem teslim edilmeden önce gerekli test ve çalışma kontrollerinin tamamlandığını doğrulamaktır.
VRF Devreye Alma Nedir?
Devreye alma, montajı tamamlanan VRF sisteminin gerekli ön kontroller sonrasında çalıştırıldığı ve proje ile seçilen ürün konfigürasyonuna uygun çalışmasının doğrulandığı aşamadır.
Bu süreç yalnız dış ünitenin çalışması veya bir iç üniteden sıcak ya da soğuk hava gelmesi anlamına gelmez.
Devreye alma öncesinde ve sırasında genel olarak şu başlıkların tamamlanmış olması beklenir:
- Montaj ve bağlantıların hazır olması
- Soğutucu akışkan borulamasının gerekli testlerden geçmiş olması
- Elektrik altyapısının hazır olması
- Drenaj tesisatının ilgili ekip tarafından tamamlanmış olması
- İç ve dış ünitelerin haberleşmesinin doğrulanması
- Kumandaların doğru cihaz veya zonlarla eşleşmesi
- Sistemin projede öngörülen çalışma biçiminin kontrol edilmesi
- Varsa merkezi kontrol fonksiyonlarının doğrulanması
Dolayısıyla devreye alma, fiziksel montaj ile sistem teslimi arasındaki teknik doğrulama aşamasıdır.
Montajın Tamamlanması ile Devreye Alma Arasındaki Fark Nedir?
Montaj tamamlandığında cihazlar, borular ve gerekli bağlantılar fiziksel olarak yerlerine alınmış olabilir.
Devreye alma ise bu fiziksel kurulumun çalışan bir sistem olarak doğrulanmasıdır.
Montaj → Sistem fiziksel olarak kuruldu
Devreye alma → Kurulan sistemin çalışması doğrulandı
Teslim → Sistem proje sahibinin veya işletmenin kullanımına devredildi
Bu üç aşamanın birbirine karıştırılması, yalnız cihazların sahada bulunmasını veya birkaç ünitenin çalıştırılmasını tamamlanmış sistem teslimi gibi göstermeye neden olabilir.
Borulama ve Bağlantılarda Neler Tamamlanmış Olmalı?
Devreye alma başlamadan önce soğutucu akışkan boru sisteminin projeye ve seçilen ürünün teknik gerekliliklerine uygun biçimde tamamlanmış olması gerekir.
Proje sahibinin boru çapını, branşman detayını veya bağlantı tekniğini kendisinin kontrol etmesi beklenmez.
Bunun yerine şu sorular sorulabilir:
- Borulama işi tamamlandı mı?
- İç ünite, dış ünite ve branşman bağlantıları kontrol edildi mi?
- Açık veya tamamlanmamış bağlantı bulunuyor mu?
- Borulama gerekli test aşamasından geçti mi?
- Test sırasında tespit edilen problem varsa giderildi mi?
Devreye alma başlamadan önce soğutucu akışkan devresinin uygulama ve test açısından hazır olması gerekir.
Azot Testi Neden Teslim Öncesinde Sorulmalıdır?
VRF soğutucu akışkan borulamasının devreye alma öncesindeki temel kontrollerinden biri kuru azot kullanılarak gerçekleştirilen kaçak ve basınç kontrolüdür.
Proje sahibinin test basıncını belirlemesi, manometre değerlerini yorumlaması veya test prosedürünü yönetmesi gerekmez.
Kontrol edilmesi gereken temel konu şudur:
Soğutucu akışkan borulaması, seçilen sistemin üretici prosedürüne uygun kuru azot testinden geçirildi mi ve tespit edilen kaçaklar giderildi mi?
Test basıncı, uygulama aşamaları, bekleme süreleri ve diğer teknik kriterler seçilen üretici ve ürün serisinin güncel dokümanlarına göre belirlenmelidir. Bu nedenle bütün VRF sistemlerine uygulanacak sabit bir test değeri kullanılmamalıdır.
Elektrik Altyapısı Devreye Alma Öncesinde Hazır Olmalı mı?
Evet. VRF sisteminin ilk çalıştırma ve devreye alma aşamasına geçilebilmesi için seçilen ekipmanın gerektirdiği elektrik altyapısının hazır olması gerekir.
Elektrik tesisatı ve bina elektrik altyapısı uygulamasını ilgili elektrikçi gerçekleştirir. Gelişim Klima ise seçilen VRF ekipmanlarının gerekli elektrik ihtiyaç bilgilerini ilgili ekiple paylaşır.
Devreye alma programından önce şu başlıkların koordine edildiği doğrulanmalıdır:
- Gerekli elektrik beslemelerinin hazır olması
- İç ve dış üniteler için gerekli elektrik bağlantılarının ilgili elektrik ekibi tarafından tamamlanması
- Gerekli koruma ve topraklama altyapısının ilgili elektrik ekibi tarafından hazırlanması
- VRF kontrol ve haberleşme bağlantılarının devreye alma için hazır olması
Elektrik altyapısının eksik olduğu bir sahada cihazların fiziksel montajının tamamlanmış olması devreye alma için yeterli değildir.
Drenaj Sistemi Teslim Öncesinde Nasıl Ele Alınmalıdır?
İç ünitelerde oluşan yoğuşma suyunun uygun şekilde tahliye edilebilmesi gerekir.
Drenaj tesisatının uygulamasını ilgili tesisatçı gerçekleştirir. Gelişim Klima ise planlanan drenaj çözümünün seçilen VRF iç üniteleriyle uyumluluğunu kontrol eder.
Teslim öncesinde proje sahibi açısından şu başlıkların kapatılmış olması önemlidir:
- İç ünitelerin drenaj bağlantılarının hazır olması
- Tahliye güzergâhlarının ilgili tesisatçı tarafından tamamlanması
- Drenaj çözümünün VRF iç ünite yerleşimleriyle uyumlu olması
- İlgili uygulama ekibi tarafından tahliye ve bağlantı kontrollerinin tamamlanması
- Gözle görülür kaçak veya tahliye problemi bulunmaması
Özellikle asma tavan içerisinde kalan drenaj ve bağlantıların tavan kapanışı öncesinde ilgili ekipler tarafından kontrol edilmiş olması önemlidir.
İç ve Dış Ünitelerin Haberleşmesi Neden Kontrol Edilir?
VRF sistemi yalnız soğutucu akışkan borularıyla birbirine bağlanan cihazlardan oluşmaz. İç ve dış üniteler kontrol ve haberleşme altyapısı üzerinden de birlikte çalışır.
Bu nedenle devreye alma sırasında sistemin bağlı cihazları doğru şekilde tanıdığı ve haberleşme yapısının çalıştığı doğrulanmalıdır.
Proje sahibi açısından şu sorular sorulabilir:
- Projede bulunan bütün iç üniteler sistem içerisinde görülüyor mu?
- İç ve dış üniteler arasında çözülmemiş haberleşme hatası bulunuyor mu?
- Bütün cihazlar devreye alma kapsamına dahil edildi mi?
- Sistemde teslimi etkileyen açık alarm veya hata kodu bulunuyor mu?
Bir iç ünitenin fiziksel olarak monte edilmiş olması, sistem içerisinde doğru biçimde tanındığı anlamına gelmez.
Oda Kumandalarında Neler Kontrol Edilmelidir?
Her oda veya zon için tanımlanan kumandanın doğru iç üniteyi veya iç ünite grubunu kontrol etmesi gerekir.
Teslim sırasında kullanılan ürünün desteklediği fonksiyonlara göre şu başlıklar kontrol edilebilir:
- Açma ve kapama
- Sıcaklık ayarı
- Çalışma modu seçimi
- Fan veya diğer kullanıcı ayarları
- Kumandanın doğru mahal veya zonu yönetmesi
Desteklenen fonksiyonlar kumanda ve iç ünite modeline göre değişebileceği için bütün projelerde aynı özelliklerin bulunacağı varsayılmamalıdır.
Isıtma ve Soğutma Çalışma Senaryoları Teslim Öncesinde Kontrol Edilmeli mi?
Projede öngörülen sistem çalışma biçiminin devreye alma sırasında doğrulanması gerekir.
Isı pompalı VRF sistemlerinde bağlı zonların seçilen sistem mimarisinin izin verdiği çalışma senaryosu kontrol edilir.
Isı geri kazanımlı VRF sistemlerinde ise proje eş zamanlı farklı mod çalışma ihtiyacı için tasarlandıysa ilgili zonların bu çalışma senaryosundaki davranışı ayrıca doğrulanabilir.
Ancak her VRF sisteminde aynı anda ısıtma ve soğutma yapılabileceği veya aynı test senaryosunun uygulanacağı şeklinde genel bir kural yoktur.
Kontrol seçilen sistem mimarisine ve üretici devreye alma prosedürüne göre yapılmalıdır.
Merkezi Kontrol Varsa Neler Doğrulanmalıdır?
Projede merkezi kontrol sistemi bulunuyorsa devreye alma yalnız oda kumandalarıyla sınırlı kalmamalıdır.
Merkezi kontrol üzerinden projede tanımlanan fonksiyonların çalıştığı doğrulanmalıdır.
Kullanılan ürün ve proje kapsamına bağlı olarak bunlar şu başlıkları içerebilir:
- İç ünitelerin veya grupların görüntülenmesi
- Açma ve kapama kontrolü
- Zon veya grup organizasyonu
- Çalışma programları
- Kullanıcı yetkileri
- Durum ve alarm bilgilerinin görüntülenmesi
Merkezi kontrol her projede zorunlu değildir. Yalnız proje kapsamında bulunuyorsa tanımlanan fonksiyonların teslim öncesinde kontrol edilmesi gerekir.
Bir İç Ünite Çalışıyorsa Sistem Tamamlanmış Sayılır mı?
Hayır.
Bir iç ünitenin açılması yalnız o cihazın belirli bir çalışma komutuna cevap verdiğini gösterebilir.
VRF sistemi ise proje ölçeğine göre çok sayıda:
- İç ünite
- Dış ünite veya dış ünite modülü
- Kontrol noktası
- Soğutucu akışkan bağlantısı
- Drenaj bağlantısı
içerebilir.
Bu nedenle sistem tesliminde yalnız birkaç cihazın çalıştırılması yerine proje kapsamındaki sistem bütününün devreye alma kontrollerinin tamamlanması gerekir.
Sistem Ne Zaman Kullanıma Hazır Kabul Edilmelidir?
VRF sistemi yalnız montaj ekibi sahadan ayrıldığında değil, devreye alma için gerekli kontroller tamamlandığında kullanıma hazır kabul edilmelidir.
Proje sahibi açısından genel teslim kriterleri şöyle özetlenebilir:
- Planlanan iç ve dış ünitelerin montajı tamamlandı.
- Soğutucu akışkan borulaması ve bağlantı kontrolleri tamamlandı.
- Kuru azotla kaçak kontrolü gerçekleştirildi.
- Elektrik altyapısı ilgili elektrikçi tarafından devreye alma için hazırlandı.
- Drenaj tesisatı ilgili tesisatçı tarafından tamamlandı ve VRF uyumluluğu kontrol edildi.
- İç ve dış ünite haberleşmesi doğrulandı.
- Kumandalar ilgili cihaz ve zonlarla doğru çalışıyor.
- Projede öngörülen çalışma senaryoları kontrol edildi.
- Varsa merkezi kontrolün proje kapsamındaki fonksiyonları doğrulandı.
- Devreye alma sırasında ortaya çıkan teknik sorunlar kapatıldı veya teslimde açık biçimde kayıt altına alındı.
Bu liste teknik servis commissioning formunun yerine geçmez. Proje sahibinin sistem teslimini hangi ana başlıklardan takip edebileceğini gösterir.
Devreye Alma ile Kullanıcı Teslimi Aynı Şey midir?
Tam olarak değil.
Devreye alma sistemin teknik olarak çalışmasının doğrulandığı aşamadır. Kullanıcı tesliminde ise sistemin işletmeye devredilmesi söz konusudur.
Bu nedenle teslim sırasında proje sahibinin veya sistemi kullanacak işletme ekibinin en azından şu konularda bilgilendirilmiş olması faydalıdır:
- Temel kumanda kullanımı
- Hangi alanın hangi kumandayla yönetildiği
- Varsa merkezi kontrolün temel kullanım mantığı
- Normal çalışma ile hata veya alarm durumunun nasıl ayırt edileceği
- Teknik bir problemde izlenecek iletişim akışı
Projeye dahil teslim kayıtları veya dokümanları bulunuyorsa bunların da teslim aşamasında tamamlanıp tamamlanmadığı kontrol edilmelidir.
Proje Sahibi Devreye Alma Sırasında Teknik Değerleri Kendisi Kontrol Etmeli mi?
Hayır.
Azot test basıncı, vakum prosedürü, soğutucu akışkan işlemleri, elektrik ölçümleri ve üretici test parametreleri teknik uygulama ekibinin ve kullanılan ürünün devreye alma prosedürünün konusudur.
Proje sahibi açısından daha sağlıklı kontrol şu sorular üzerinden yapılır:
- İlgili test yapıldı mı?
- Üretici prosedürü kullanıldı mı?
- Test başarılı biçimde tamamlandı mı?
- Açık hata veya eksik iş kaldı mı?
- Projeye dahil test ve devreye alma kayıtları varsa teslim edildi mi?
Bu yaklaşım teknik sorumluluğu doğru ekipte bırakırken proje sahibinin teslim sürecini de takip edebilmesini sağlar.
VRF Tesliminde Proje Sahibi İçin Kontrol Tablosu
Kontrol Alanı
Proje Sahibinin Sorusu
Montaj
Projede bulunan bütün iç ve dış ünitelerin uygulaması tamamlandı mı?
Borulama
Soğutucu akışkan borulaması ve bağlantı kontrolleri tamamlandı mı?
Azot testi
Sistem üretici prosedürüne uygun kuru azot testinden geçti mi?
Elektrik
Gerekli elektrik altyapısı ilgili elektrikçi tarafından hazırlandı mı?
Drenaj
Drenaj tesisatı ilgili tesisatçı tarafından tamamlandı ve VRF sistemiyle uyumluluğu kontrol edildi mi?
Haberleşme
Projede bulunan iç ve dış üniteler sistemde doğru biçimde görülüyor mu?
Kumandalar
Kumandalar doğru mahal ve cihazları kontrol ediyor mu?
Çalışma senaryosu
Sistem projede öngörülen çalışma biçiminde kontrol edildi mi?
Merkezi kontrol
Varsa proje kapsamındaki grup, program ve kontrol fonksiyonları çalışıyor mu?
Açık işler
Devreye alma sonrasında çözülmemiş teknik konu bulunuyor mu?
Teslim
Projeye dahil kullanıcı bilgilendirmesi ve teslim kayıtları tamamlandı mı?
VRF Devreye Alma ve Tesliminde Sık Yapılan Hatalar
Montaj Bittiğinde Sistemi Teslim Edilmiş Kabul Etmek
Fiziksel uygulamanın tamamlanması devreye alma kontrolünün yerini tutmaz.
Azot Testini Önemsiz Bir Teknik Detay Olarak Görmek
Proje sahibi testi uygulamaz ancak soğutucu akışkan borulamasının gerekli test aşamasından geçtiğini doğrulamalıdır.
Elektrik Altyapısını Son Gün Tamamlamaya Çalışmak
Gerekli elektrik hazırlığının devreye alma programından önce ilgili elektrik ekibiyle tamamlanması gerekir.
Drenaj Hazırlığını Atlamak
Drenaj tesisatının ilgili tesisatçı tarafından tamamlanması ve VRF iç üniteleriyle uyumluluğunun devreye alma öncesinde kontrol edilmesi gerekir.
Birkaç İç Üniteyi Çalıştırıp Sistemin Tamamını Onaylamak
Projede bulunan cihazların ve zonların sistem içerisinde doğru şekilde tanındığı ve devreye alma kapsamına dahil edildiği doğrulanmalıdır.
Kumandaların Doğru Zonları Yönetip Yönetmediğini Kontrol Etmemek
Çalışan bir kumandanın yanlış iç ünite veya gruba atanması işletme sorununa dönüşebilir.
Isı Pompalı ve Isı Geri Kazanımlı VRF Çalışma Mantığını Karıştırmak
Devreye alma senaryosu seçilmiş sistem mimarisine göre kontrol edilmelidir.
Merkezi Kontrolü Yalnız Ekranın Açılmasıyla Teslim Etmek
Projede tanımlanan grup ve işletme fonksiyonlarının gerçekten çalıştığı doğrulanmalıdır.
Açık Teknik Konuları Kayıtsız Bırakmak
Devreye alma sırasında tamamlanmamış bir konu varsa teslimden önce çözülmeli veya taraflar arasında açık biçimde kayıt altına alınmalıdır.
Proje Sahibi Teslim Öncesinde Hangi Soruları Sormalı?
- Bütün iç ve dış ünitelerin montajı tamamlandı mı?
- Soğutucu akışkan borulaması ve bağlantılar kontrol edildi mi?
- Kuru azot testi gerçekleştirildi mi?
- Test sonucunda tespit edilen kaçak veya eksikler giderildi mi?
- Elektrik altyapısı ilgili elektrikçi tarafından devreye alma için hazırlandı mı?
- Drenaj tesisatı ilgili tesisatçı tarafından tamamlandı mı?
- Drenaj çözümünün VRF iç üniteleriyle uyumluluğu kontrol edildi mi?
- Sistem projedeki bütün iç üniteleri doğru biçimde görüyor mu?
- Kumandalar doğru mahal ve zonlarla eşleşiyor mu?
- Projede öngörülen çalışma senaryoları kontrol edildi mi?
- Isı geri kazanımlı sistem varsa projede tanımlanan eş zamanlı farklı mod senaryosu doğrulandı mı?
- Merkezi kontrol varsa proje kapsamındaki fonksiyonlar çalışıyor mu?
- Çözülmemiş hata veya açık teknik konu bulunuyor mu?
- Sistemin temel kullanımı işletme ekibine aktarıldı mı?
- Projeye dahil teslim kayıtları ve belgeler tamamlandı mı?
Sık Sorulan Sorular
VRF devreye alma nedir?
Devreye alma, montajı tamamlanan VRF sisteminin gerekli ön kontroller sonrasında çalıştırılması ve proje ile seçilen ürün konfigürasyonuna uygun çalışmasının doğrulanmasıdır.
VRF montajı bittiğinde sistem hemen kullanılabilir mi?
Yalnız fiziksel montajın tamamlanması yeterli değildir. Gerekli testler, elektrik ve drenaj hazırlıkları, haberleşme ve kumanda kontrolleri tamamlandıktan sonra sistem devreye alınmalıdır.
VRF sisteminde azot testi yapılır mı?
Soğutucu akışkan borulamasının kaçak kontrolünde seçilen ürünün üretici prosedürüne uygun kuru azot testi uygulanır. Test yöntemi ve değerleri ürün bazında doğrulanmalıdır.
Azot test basıncı kaç olmalıdır?
Bütün VRF ürünleri için geçerli tek bir değer verilmemelidir. Test basıncı ve prosedürü seçilen üretici ve ürün serisinin güncel teknik dokümanından belirlenir.
Devreye alma için elektrik hazır olmak zorunda mı?
Evet. Sistemin ilk çalıştırma ve test aşamasına geçebilmesi için gerekli elektrik altyapısının ilgili elektrik ekibi tarafından hazır hale getirilmesi gerekir.
Drenaj da teslim öncesinde hazır olmalı mı?
Evet. Drenaj tesisatını ilgili tesisatçı uygular. Gelişim Klima ise seçilen VRF iç ünitelerinin drenaj gereksinimlerini tanımlar ve planlanan çözümün sistemle uyumluluğunu kontrol eder.
Her VRF sisteminde ısıtma ve soğutma aynı anda test edilir mi?
Hayır. Eş zamanlı ısıtma ve soğutma yalnız buna uygun ısı geri kazanımlı VRF sistem mimarisinde ve projede böyle bir çalışma senaryosu bulunuyorsa değerlendirilir.
Merkezi kumanda her projede kontrol edilmeli mi?
Merkezi kontrol yalnız proje kapsamında bulunuyorsa kontrol edilir. Tanımlanan grup ve proje kapsamındaki fonksiyonların doğru çalıştığı doğrulanmalıdır.
Proje sahibi commissioning değerlerini kendisi kontrol etmeli mi?
Hayır. Teknik test değerlerinin uygulanması ve değerlendirilmesi teknik ekibin sorumluluğundadır. Proje sahibi ilgili testlerin tamamlandığını ve teslimi etkileyen açık problem bulunmadığını doğrulamalıdır.
Anahtar Teslim VRF Uygulamasını İnceleyin
VRF uygulamasında montaj, test, ilk çalıştırma, devreye alma ve teslim birbirini tamamlayan farklı aşamalardır. Sistem teslim alınırken yalnız cihazların monte edilmiş olmasına değil; soğutucu akışkan borulamasının test edilmesine, altyapı hazırlıklarının tamamlanmasına, haberleşme ve kumanda kontrollerine ve projede tanımlanan çalışma senaryolarının doğrulanmasına bakılmalıdır.
Projenizin uygulama ve devreye alma sürecinin nasıl organize edildiğini incelemek için anahtar teslim VRF uygulama kapsamına göz atabilirsiniz.